جایگاه ممتاز معماری اسلامی در هنر جهان
خبرگزاری مهر - گروه دین و اندیشه: معماری
اسلامی برگرفته از زبان قرآن است و عمق و غنای تمدن اسلام را با بهرهگیری
از روح معنویت نشان میدهد. این امر به گونهای است که اعتقاد به توحید و
ایمان به تعالیم اسلام به عنوان اندیشه زیباییشناسی دین اسلام در معماری
اسلامی تجلی مییابد
به گزارش خبرنگار مهر، مؤلفههای به جا
مانده از پیش از ظهور اسلام نشان میدهد از زمانی که انسان هنررا شناخت
یعنی از هزاران سال پیش به طراحی رنگی از حیواناتی که منقرض شدند به منظور
نشان دادن واقعیتها و مهارتهای خود بر روی دیوارها پرداخت . در واقع هنر
پیش از زبان و ادبیات در زندگی انسان وسیلهای برای برقراری ارتباط او به
شمار میرفت .
هنگامی که تمدن پا به عرصه وجود گذاشت،
خیزشی جدی در ارائه مهارتهای موجود ایجاد شد که اینک در کشورهای اسلامی و
غیراسلامی بخوبی قابل رؤیت است که برخی از آنها به هزاره هفتم قبل از میلاد
مسیح (ع) باز میگردد.
اما آنچه که بیشتر از دیگر هنرها توجه
انسان را به خود معطوف داشت، معماری و هنرهای تجسمی بود که انسان بر روی
اشیاء یا ساختمانهایی که می ساخت از هنر خود بهره مند می شد و آن را به
نمایش می گذاشت. معماری هنری بود که به غیر از تنوعات رنگی، هویت و فرهنگ
را نشان میداد؛ به گونهای که تجلی معماری در تصاویر یا کنده کاریها بخوبی
نمایان است. در قصرهای ساخته شده در زمان امویان کندهکاریهای رنگی و
غیررنگی با عکسهای قدیمی بسیاری داشت. دستنوشته ها، ظروف و یا اثاثیه هایی
که به علت تنوعات رنگی و نوع کار بر روی آنها از اهمیت به سزایی
برخوردارند، نشانگر ارتباط و علاقه انسان با هنر است.
بنابراین باید میان معماری و هنر معماری
تفاوت قائل شد که دو مفهوم کاملا مجزا هستند. در معماری منظور ساخت و ساز
در راستای انجام وظیفه اجتماعی و خدمت رسانی است. مانند ساختن اماکن
مسکونی، عبادتی و یا تحصیلی. اما در هنر معماری تأکید بر استفاده از
شاهکارهای هنری و دستاوردهای تزئنیی بر روی دیوارها، سقف، ستونها، پنجره ها
و درهاست و حتی باغها و حوض ها نیز به گونه ای با هنر معماری ترکیب می
شوند تا تأثیرگذاری بنا بر بیننده بیشتر شود.
هنر معماری اسلامی به واسطه وجود معماران
زبردست که فعالیتهای ابداعی انجام می دادند با رعایت یکسری اصول خاص بسط و
گسترش یافت که این هنر بر درایت و نوع نگاه دینی شخص صحه می گذاشت؛ در واقع
این نوع معماری بر نظرات، تجارب و ابتکاراتی متکی بود که معمار از آن بهره
می گرفت. این مسئله منجر به تنوع در معماری اسلامی شد و با توجه به اینکه
این معماری از زبان قرآن نشأت می گرفت، عمق و غنای تمدن اسلام را با بهره
گیری از روح معنویت نشان می داد.
با وجود تفاوت میان معماری و هنر معماری،
معماری اسلامی دارای شاخصه های متفاوتی می شود که آن را از سبک و سیاقهای
دیگر بناها جدا می سازد. این مؤلفه ها شامل هندسه علمی و هنرهای ابداعی بر
گرفته از اندیشه های معنوی شخص میشود. ابداعی که معمار از آن بهره مند می
شد، شیوه ای است که در هنر معماری پیش از این سابقه نداشته است و این به
علت ویژگیهای دینی در اندیشه زیبایی شناسی اسلام است که در هنر معماری
اسلامی متجلی شده است.
ارتباط معماری با دین اسلام نشانه اعتقاد
به توحید، ایمان و عمل به آموزه ها و تعالیم دین اسلام است. اندیشه توحیدی
مبنی بر اعتقاد به خدای واحد سبکی بود که در اکثر هنرهای اسلامی به عنوان
موضوعی بکر به کار می رفت. معماری اسلامی هنری بود که نه تنها در اماکن
دینی چون مساجد مورد استفاده قرار می گرفت، بلکه از آن در مدارس، ضریحها و
قصرها و حتی خانه ها و حمامها نیز بهره گرفته می شد.
مقیاسهای ریاضیات و هندسه در معماری
اسلامی بسیار مورد توجه بود. دورانی که معماری اسلامی در اوج رشد و شکوفایی
خود بود، ارتباط معنوی شایسته ای با نیازهای انسان، شرایط زندگی و اجتماعی
زمان خود برقرار می کرد . بنابراین می توان گفت که معماری اسلامی با روح
تمدن اسلام تطبیق داشت.
